Γαστρονομία

Γαστρονομία
Can you miss this
Γαστρονομία και τοπικά προϊόντα
στην Κεντρική Μακεδονία

Στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας ο πλούτος της γης και της θάλασσας μετουσιώθηκε από χέρια ικανά σε μια μοναδική παράδοση που διανθίστηκε από τα αρώματα και τις γεύσεις Ανατολής και Δύσης. Όλοι οι πολιτισμοί που έσμιξαν σε αυτό τον τόπο άφησαν ανεξίτηλα τα ίχνη τους στο γευστικό του τοπίο.

Εδώ υπάρχει πάντα μια γεύση που μπορεί να σε ταξιδέψει στον χρόνο και στον χάρτη. Στις παραδοσιακές και όχι μόνο αγορές των πόλεων «αποκαλύπτονται» οι πρώτες ύλες της πολυσυλλεκτικής αυτής κουζίνας:

δημητριακά, όσπρια, ελιές, λάδι, ρύζι, φρούτα, λαχανικά, γαλακτοκομικά, κρεατικά, ψάρια, οστρακοειδή, μπαχαρικά, βότανα, κρασί, μέλι. Από τους υπαίθριους πάγκους, στις παραδοσιακές ταβέρνες έως τα σύγχρονα εστιατόρια και ζαχαροπλαστεία της η Κεντρική Μακεδονία στρώνει το φιλόξενο τραπέζι της: Κουλούρι, μπουγάτσες αλμυρές και γλυκές, πιροσκί, πεϊνιρλί, πίτες κάθε είδους, μύδια σαγανάκι, μυδοπίλαφο, καλαμαράκια γεμιστά, θαλασσινά και ποταμίσια ψάρια στα κάρβουνα, ντολμάδες, μάντζα, μοσχάρι με πουρέ μελιτζάνας (χουνκιάρ), τσομπλέκι, σουτζουκάκια, πατσάς και για επιδόρπιο κάθε είδος σιροπιαστά, ρεβανί, ακανές, τρίγωνα πανοράματος, τσουρέκι, αρωματικές κρέμες, κομπόστες, γλυκά του κουταλιού.

Και η επιλογή συνεχίζεται καθώς η παραδοσιακή μα πάντα εξωστρεφής κουζίνα της Κεντρικής Μακεδονίας αξιοποιεί το παρελθόν της με τόλμη, καινοτομεί και στρέφεται προς το μέλλον.

Θεσσαλονίκη
Το κουλούρι Θεσσαλονίκης
  • Το κουλούρι Θεσσαλονίκης
    Το κουλουρι Θεσσαλονικης

Η καλημέρα σε αυτή την πόλη έχει άρωμα ψημένου σουσαμιού και υφή αφράτης, μα τραγανής ζύμης. Το παραδοσιακό αυτό αρτοπαρασκεύασμα, με Βυζαντινές καταβολές, ταυτίστηκε με την πόλη της Θεσσαλονίκης, καθώς εδώ ξεκίνησε η παρασκευή του από πρόσφυγες που ήρθαν από την Κωνσταντινούπολη και τη Μικρά Ασία. Με τη σοφία που κρύβει κάθε τι απλό, ο συνδυασμός αλευριού, μαγιάς, νερού και σουσαμιού μετουσιώνεται σε έδεσμα με αναγνωρισμένη πλέον διατροφική αξία, που αντέχει στο χρόνο. Είτε στην παραδοσιακή του μορφή είτε στις ποικίλες παραλλαγές του παραμένει ψηλά στις προτιμήσεις του κόσμου.

Τρίγωνα Πανοράματος
  • Τρίγωνα Πανοράματος
    Τριγωνα Πανοραματος

Χειροποίητο χωνάκι από τραγανό φύλλο, ελαφρά ποτισμένο με σιρόπι και γεμάτο από βελούδινη μυρωδάτη κρέμα. Ένα γλύκισμα για το οποίο Θεσσαλονικείς και επισκέπτες ανηφόριζαν στις δεκαετίες του ’70 και του ’60 μέχρι το Πανόραμα για να το απολαύσουν. Γλυκό με ανατολίτικες επιρροές, που αξιοποιεί την παράδοση και τα εξαιρετικά γαλακτοκομικά προϊόντα της περιοχής. Η παραδοσιακή χειροποίητη συνταγή τηρείται ευλαβικά καθιστώντας τα τρίγωνα Πανοράματος αναπόσπαστο κομμάτι της εμπειρίας της πόλης και φυσικά απαραίτητο σουβενίρ!

Πατσάς
  • Πατσάς
    Πατσας

Τα πρώτα πατζατζίδικα κάνουν την εμφάνισή τους το 1922, από μάστορες που εργάστηκαν στη Μικρά Ασία. Ο πατσάς καθιερώνεται αμέσως ως το φαγητό της φτωχολογιάς, της εργατιάς, των ταξιδιωτών των σπουδαστών και αργότερα των ξενύχτηδων. Παρασκευάζεται από στομάχι και τα πόδια μόσχου, αρνιού ή χοιρινού που ψιλοκομμένα ή χοντροκομμένα βράζουν στις σωστές αναλογίες και σερβίρονται με σκόρδο και ξύδι αλλά και με μπούκοβο για πιο έντονη γεύση. Αποτελεί μια γευστική πρόσκληση που οι «μυημένοι» θεωρούν επιβεβλημένη, είτε ως δυνατό ξεκίνημα της μέρας είτε ως απολαυστικό επίλογο μιας διασκεδαστικής νύχτας.

Χαλκιδική
Επιτραπέζια ελιά και ελαιόλαδο
  • Επιτραπέζια ελιά και ελαιόλαδο
    Επιτραπεζια ελια και ελαιολαδο

Η αναγνωρισμένη ως προϊόν ΠΟΠ πράσινη ελιά Χαλκιδικής έχει ήδη κατακτήσει την παγκόσμια αγορά συνεισφέροντας μεγάλο μερίδιο στις εξαγωγές της Χώρας.

Η παραγωγή επιτραπέζιων ελιών της Χαλκιδικής είναι γύρω στο 55% επί τον συνόλου της Χώρας. Μεγάλος αριθμός μεταποιητικών μονάδων δραστηριοποιείται στην μεταποίηση της επιτραπέζιας ελιάς ενώ παράγει τυποποιημένες ελιές σε διάφορες μορφές όπως ολόκληρες, εκπυρηνωμένες, ροδέλες, γεμιστές με διάφορα προϊόντα (αμύγδαλο, Κόκκινη πιπεριά, λεμόνι, πορτοκάλι χαλαπένο κ.ά.), πάστα, μπρουσκέτες κ.ά..

Το ελαιόλαδο Χαλκιδικής παράγεται είτε από άγουρες ελιές της ποικιλίας Χαλκιδικής είτε από ώριμες ελιές διάφορων τοπικών ελαιοποιήσιμων ελιών (Γαλανό Μεταγγιτσίου, Αγιορείτικες, Γαλάτιστας). Τα ελαιόλαδα της Χαλκιδικής είναι πλούσια σέπολυφαινόλες και έχουν ιδιαίτερα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά. Το αγουρέλαιο Χαλκιδικής έχει αναγνωρισθεί ως προϊόν ΠΟΠ ενώ λόγω της πολύ πρώιμης συγκομιδής του έχει πολύ υψηλές συγκεντρώσεις σε πολυφαινόλες, καθιστώντας το πολύ υγιεινό για τον άνθρωπο. Η υψηλή θρεπτική αξία και η μοναδική γεύση της ελιάς και τον ελαιόλαδου της Χαλκιδικής τα έχουν καθιερώσει ως ένα αναπόσπαστο συστατικό της μεσογειακής διατροφής.

Οίνοι

Ακολουθώντας τους παραδοσιακούς τρόπους παρασκευής και χρησιμοποιώντας τις εκλεκτότερες ελληνικές ποικιλίες οιναμπέλου (Λημνιό, Ροδίτη, Αθήρι, Ασύρτικο), σε συνδυασμό με τις ιδανικές κλιματολογικές συνθήκες (ξηροθερμικό κλίμα) της Χαλκιδικής έχει ως αποτέλεσμα να παράγονται μερικά από τα καλύτερα κρασιά καθιερώνοντας το Νομό σε οινοπαραγωγική περιοχή. Οι βιομηχανικές μονάδες του νομού χρόνο με το χρόνο αναδεικνύονται παγκοσμίως για τα νέα προϊόντα που παράγουν χρησιμοποιώντας για την παραγωγή κρασιών όχι μόνο τις πιο εκλεκτές ελληνικές ποικιλίες αλλά και ξένες, κυρίως γαλλικές Να αναφέρουμε ακόμη ότι στο νομό μας υπάρχει και ο μεγαλύτερος αμπελώνας της Ελλάδας με 4.750 στρέμματα. Τα τελευταία χρόνια αναβίωσαν οι παραδοσιακοί αμπελώνες τον Αγίου Όρους και παράγονται πλέον υψηλής ποιότητας αγιορείτικα κρασιά που έχουν διεθνή αναγνώριση. Στην Χαλκιδική παράγονται οίνοι αναγνωρισμένοι ως προϊόντα ΠΓΕ Μακεδονίας, Χακιδικής, Σιθωνίας και Αγίου Όρους και ως προϊόν ΠΟΠ Πλαγιές Μελίτων.

Τυροκομικά
  • Τυροκομικά
    Τυροκομικα

Οι εδαφοκλιματολογικές συνθήκες, η βλάστηση της Χαλκιδικής και η ισχυρή κτηνοτροφική παράδοση έχουν ως αποτέλεσμα την παραγωγή κτηνοτροφικών προϊόντων υψηλών προδιαγραφών. Το κατσικίσιο παραδοσιακό τυρί Χαλκιδικής, παράγεται από αμιγές κατσικίσιο γάλα και έχει αυξημένη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη. Με σεβασμό στην παράδοση, οι τυροκόμοι της Χαλκιδικής παράγουν σημαντικές ποσότητες κατσικίσιου τυριού και παραδοσιακής φέτας καθώς και άλλα μοναδικά τυριά όπως το αγιορείτικο και το πετρωτό.

Μέλι

Με 6,500 μελισσοκόμους (32% του συνόλου της χώρας) και 2.000 τόνους παραγωγής εξαιρετικής ποιότητας μελιού ετησίως, δίκαια χαρακτηρίζεται η Χαλκιδική ως τo κέντρο μελισσοκομίας στην Ελλάδα. Ο Αριστοτέλης πριν από 2.300 χρόνια εκθείασε το μέλι και τις ωφέλειές του στον άνθρωπο με το επιχείρημα ότι το μέλι παρατείνει τη ζωή. Σήμερα οι μελισσοκόμοι της Χαλκιδικής συνεχίζοντας την παράδοση αξιοποιούν με τον αγνότερο τρόπο την πλούσια χλωρίδα της Κασσάνδρας, της Σιθωνίας και της Βόρειας Χαλκιδικής, παράγοντας μεγάλες ποσότητες μελιού. Παράγονται διάφοροι τύποι μελιού όπως πευκόμελο, ανθόμελο, δασόμελο, ελατόμελο, καστανόμελο, σουσουρόμελο (από άνθη τον φυτού ερείκη).

ΗΜΑΘΙΑ
Ξινόμαυρο Νάουσας
  • Ξινόμαυρο Νάουσας
    Ξινομαυρο Ναουσας

Το Ξινόμαυρο είναι ένας δυναμίτης, με πληθωρικό, αρρενωπό άρωμα και βιρτουόζα γεύση. Είναι μια γευστική περιπέτεια. Πρόκειται για την απέραντη, την απόλυτη ποικιλία που μας κάνει ιδιαίτερα υπερήφανους όταν μας εκπροσωπεί στο εξωτερικό. Το Ξινόμαυρο καλλιεργείται σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα στη Βόρεια Ελλάδα, κυρίως στην περιοχή της Νάουσας στην Ημαθία.

Ρεβανί: το κέρασμα της Βέροιας
  • Ρεβανί: το κέρασμα της Βέροιας
    Ρεβανι: το κερασμα της Βεροιας

Εκεί που το σιμιγδάλι με το γιαούρτι μπλέκονται αρμονικά με το αλεύρι τη ζάχαρη και άλλες εξαιρετικές πρώτες ύλες της Ελληνικής γης, γεννιέται το γευστικό ΡΕΒΑΝΙ το γλυκό της Βασίλισσας του Βορρά της Βέροιας.

Κομπόστα: Μια γευστική υγιεινή επιλογή για όλες τις ώρες
  • Κομπόστα: Μια γευστική υγιεινή επιλογή για όλες τις ώρες
    Κομπoστα

Ελληνικά ροδάκινα από τη φημισμένη για την καλλιέργεια και παραγωγή της, περιοχή της Ημαθίας. Φέτες ροδάκινου χωρίς προσθήκη ζάχαρης, χωρίς τεχνητά αρώματα και χρώματα αποτελούν ένα ευχάριστο και ελαφρύ επιδόρπιο που γλυκαίνει τον ουρανίσκο χωρίς ενοχές

Το φαγητό
  • Το φαγητό
    Το φαγητo

Χαρακτηριστική συνήθεια των μαγείρων της περιοχής είναι οι ευφάνταστες παρασκευές, με τραχανάδες, πέτουρα, τσουκνίδες, οι νταβάδες, οι κεφτέδες με άρμη, η μάντζα, το ντόπιο μοσχαράκι και χοιρινό συνδυασμένα με λαχανικά και ζυμαρικά, πλούσιες σαλάτες, ενώ δε λείπουν το μπουργιουρντί, τα καπνιστά τυριά και ο μπάτζος σαγανάκι, το μέλι, τα φρούτα και οι ξεροί καρποί συμπληρώνουν άριστα τις μαγειρικές συνήθειες.

ΠΙΕΡΙΑ
Θαλασσινά πιάτα
  • Θαλασσινά πιάτα
    Θαλασσινα πιατα

Οι θαλασσινές γεύσεις στην Πιερία, το καλοκαίρι ή οποιαδήποτε εποχή του χρόνου, απαιτούν κέφι, μεράκι και καλή παρέα: μικρά ψάρια τηγανητά και ψητά, όπως γαύροι, σαρδέλες, κουτσομούρες, γόπες, σπάροι, μπακαλιαράκια, σκουμπριά, αθερίνες, τσίροι, σαυρίδια, μελανούρια, μεγάλα ψάρια τηγανητά και ψητά, όπως κεφαλόπουλα, λιθρίνια, γλώσσες, τσιπούρες,, μουρμούρες, ζαργάνες, λαβράκια, συναγρίδες, φαγκριά, χιόνες, λαβράκια, γαρίδες και μύδια τηγανητά και σαγανάκι σε διάφορες γεύσεις, χταπόδι τηγανητό, στα κάρβουνα, κρασάτο, ξιδάτο, καλαμαράκια τηγανητά και γεμιστά, σουπιές και καλαμάρια κατσαρόλας, καραβίδες και αστακοί, στρείδια με λεμόνι, καπνιστή τσιροσαλάτα, σαλάτα με θαλασσινά, ποταμίσια ψάρια, πέστροφες ψητές, πλακί ή με σάλτσα.

Ξεχωριστή θέση στα θαλασσινά πιάτα της Πιερίας κατέχουν τα μύδια του Μακρύγιαλου. Έχουν άριστη ποιότητα, τόσο από άποψη περιεκτικότητας όσο και από άποψη μεγέθους. Ο Λουδίας, ο Αξιός, ο Αλιάκμονας προσφέρουν τις συνθήκες για τη δημιουργία ενός προϊόντος εξαιρετικής ποιότητας, που ικανοποιεί τις ανάγκες της εγχώριας κατανάλωσης, ενώ ξεπερνά τα ελληνικά σύνορα, με τις εξαγωγές να αγγίζουν το 95% της παραγωγής. Στα χέρια των chef τα μύδια αποκτούν τη gourmet εκδοχή τους, αλλά στη ΜΥΔΟΧΑΡΑ που διοργανώνεται κάθε καλοκαίρι στην περιοχή μπορούμε να τα απολαύσουμε αχνιστά και να τα συνοδεύσουμε με ντόπιο τσίπουρο και πολύ χορό.

Τσάι Ολύμπου
  • Τσάι Ολύμπου
    Τσαι Ολυμπου

Η περιοχή του Ολύμπου είναι γνωστή για τη μοναδική βιοποικιλότητα που έχει και το φυσικό της περιβάλλον. Σε αυτή την περιοχή και σε υψόμετρο πάνω από 1000 μέτρα φυτρώνει ένα μοναδικό προϊόν, το τσάι Ολύμπου που ανήκει στο γένος Sideritis. Οι ευεργετικές επιδράσεις οφείλονται στα φλαβονοειδή τα οποία είναι υπεύθυνα για την αντιφλεγμονώδη, βακτηριοστατική, και αντιοξειδωτική δράση του. Μάλιστα συστήνεται από ειδικούς η κατανάλωση του κάθε μέρα. Επιπλέον ολοένα και περισσότερες έρευνες επισημαίνουν τις θαυματουργές ιδιότητες του ελληνικού τσαγιού του Ολύμπου και τη συμβολή του ακόμη στη μάχη εναντίον της ασθένειας Αλτσχάιμερ. Σήμερα η καλλιέργεια του Sideritisscardica «Τσάι Ολύμπου» αποτελεί μια βιώσιμη καινοτόμα καλλιέργεια αρωματικού και φαρμακευτικού φυτού στην Πιερία. Οι δρόμοι του τσαγιού περνούν από το Λιτόχωρο, τον Άγιο Δημήτριο, τη Ρητίνη, το Ελατοχώρι, όπου αποτελούν και τις πιο δυναμικές περιοχές που καλλιεργείται το Τσάι Ολύμπου, ενώ και σε άλλες περιοχές ξεκίνησε η καλλιέργειά του όπως στον Μοσχοπόταμο και στην Πέτρα Ολύμπου (Λόκοβη).

Πιερικός Οίνος
  • Πιερικός Οίνος
    Πιερικος Οινος

Οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου. Ο Διόνυσος, θεός του κρασιού σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία δίδασκε στους ανθρώπους πώς να καλλιεργούν το αμπέλι και να φτιάχνουν καλό κρασί. Πριν περίπου 9000 χρόνια στο χώρο της σημερινής Ελλάδας ήταν γνωστό το αγριάμπελο. Η "κομπολογούλα", ένα πολύ ειδικό αμπέλι γεννήθηκε από το σπόρο του αγριάμπελου κοντά σε μία από τις πηγές των Μουσών στον Όλυμπο, στη Μακεδονική γη και προοριζόταν να μετεξελιχθεί σε ένα από τα πρώτα ήμερα αμπέλια, που καλλιεργεί μέχρι σήμερα ο άνθρωπος. Στην Ιστορία των επώνυμων κρασιών της Ευρώπης, τα βορειοελλαδίτικα ήταν από τα παλιότερα και τα ακριβότερα. Τα Ορφικά αμπέλια του Ολύμπου κατάφεραν να επιβιώσουν μέχρι και τις μέρες μας και να προσφέρουν από τα καλύτερα κρασιά στην Ευρώπη. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία κρασιών σε διάφορους τύπους από την Ελλάδα και τον κόσμο (κόκκινα, ροζέ και λευκά).Επίσης η Πιερία έχει εξαιρετικά τοπικά ελληνικά ποτά βιολογικής παραγωγής, όπως τσίπουρο από κούμαρα ή σταφύλια και ούζο.

ΚΙΛΚΙΣ
Κρασιά ΠΟΠ (ΟΠΑΠ) Γουμένισσα
  • Κρασιά ΠΟΠ (ΟΠΑΠ) Γουμένισσα
    Κρασια ΠΟΠ Γουμενισσα

Η μακρόχρονη σχέση των κατοίκων της περιοχής με τα αμπέλια αποδεικνύεται σήμερα από το λαμπρό εορτασμό του προστάτη των αμπελουργών Αγίου Τρύφωνα.
Μύθοι λένε ότι οι αυτόχθονες ελληνικές ποικιλίες Ξινόμαυρο και Νεγκόσκα από τις οποίες παράγεται ο ΠΟΠ Γουμένισσα, ήταν το κρασί της επιλογής του Φιλίππου, του βασιλιά της Μακεδονίας, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Πέραν τούτου, τοπικές αφηγήσεις αναφέρουν ακόμη, ότι μεγάλες ποσότητες του κρασιού από την περιοχή μεταφέρθηκαν κατά τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο στη Γαλλία, επειδή ήταν τόσο εξαιρετικό.
Η αμπελουργική ζώνη των οίνων ΠΟΠ (ΟΠΑΠ) Γουμένισσα θεσμοθετήθηκε το 1979.
Ο αμπελώνας της Γουμένισσας είναι στο νοτιοδυτικό τμήμα της περιφερειακής ενότητας του Κιλκίς, στις ανατολικές-νοτιοανατολικές πλαγιές του Πάικου (1650μ) & σε χαμηλούς κυματοειδείς λόφους, ενίοτε με έντονες κλίσεις που φτάνουν το 30%.
Έχει έκταση 2680στρ σε υψόμετρα από 150μ έως 450μ, πολλούς προσανατολισμούς - εκθέσεις στον ήλιο & είναι στο μεγαλύτερο ποσοστό του γραμμικός.
Τα πετρώματα είναι γρανιτικού τύπου σχιστόλιθοι, ψαμμίτες & ασβεστόλιθοι με ικανή ποσότητα ανθρακικού ασβεστίου & ικανοποιητική οργανική ουσία που μειώνεται κατά βάθος. Το κλίμα είναι υπόξηρο έως ύφυγρο με 650μμ ετήσια βροχή. Το χειμώνα κυριαρχεί ο βόρειος άνεμος (Βαρδάρης) & το καλοκαίρι αύρες από το νότο & μελτέμια από βορειοανατολικά μειώνουν την επίδραση της θερμοκρασίας
Περί το 1900 τα αμπέλια της Γουμένισσας ήταν 11000στρ κυρίως με τις ερυθρέςποικιλίεςξινόμαυρο , νεγκόσκα&φαρτσάλο.
Η ζώνη ΠΟΠ (ΟΠΑΠ) Γουμένισσα είναι η μικρότερη από τις 4 ζώνες οίνων ΠΟΠ στις οποίες συμμετέχει η ποικιλία ξινόμαυρο (ΠΟΠ Αμύνταιο, ΠΟΠ Νάουσα, ΠΟΠ Ραψάνη).
Στην περιοχή θεσπίστηκαν το 2009 και οι οίνοι ΠΓΕ Πλαγιές Πάικου με περισσότερους τύπους αλλά αυτό δεν αναμένεται ότι θα επηρεάσει τα πράγματα ως προς τους οίνους ΠΟΠ Γουμένισσα.

Καστανόδασος Πάικου
  • Καστανόδασος Πάικου
    Καστανοδασος Παικου

Το Πάικο αποτελεί το μεγαλύτερο δάσος Καστανιάς της Ελλάδας. Στο βουνό υπάρχουν περί τα 4.500 στρέμματα καστανιών, εκ των οποίων τα 2.500 είναι καλλιεργήσιμα. Γύρω στις 300 οικογένειες έχουν ως δεύτερη ασχολία το κάστανο και υπολογίζεται ότι η ετήσια παραγωγή φτάνει στους 500-600 τόνους, ανάλογα με τη χρονιά. Λόγω του κλίματος που επικρατεί στην περιοχή το κάστανο που παράγεται είναι ιδιαίτερα γλυκό και γευστικό.

Οι καστανεώνες του Πάικου διανύουν περίοδο ακμής, καθώς η περισσότερη παραγωγή εξάγεται στην γειτονική Ιταλία, θυμίζοντας στους παλαιότερους τις δύσκολες εποχές, που το λεγόμενο «αρτόδεντρο» παρείχε στους κατοίκους μια από τις βασικές τροφές τους.

Ψάρια «λίμνης Δοϊράνης»
  • Ψάρια «λίμνης Δοϊράνης»
    Ψαρια «λιμνης Δοιρανης»

Η Δοϊράνη, μία από τις ομορφότερες λίμνες του ελληνικού Βορρά, με έκταση 42,8 χιλιόμετρα (27,3 τετ. χλμ. ανήκουν στην ΠΓΔΜ και τα 15,8 τετ. χλμ στην Ελλάδα) και μέγιστο βάθος 8 μέτρα χωρίζει την Ελλάδα από την ΠΓΔΜ. Η χιονισμένη οροσειρά του βουνού Μπέλες φράζει τον ορίζοντα στα βορειοανατολικά και σκιάζει με τη στιβαρή παρουσία της το πανέμορφο τοπίο.
Η λίμνη είναι δημιούργημα αρχέγονων γεωφυσικών διεργασιών και πιθανόν κατάλοιπο της παλιάς λίμνης Παιονίας που έφθανε τα 130.000 στρέμματα. Η λεκάνη της τροφοδοτείται από πηγές που αναβλύζουν στον πυθμένα της, αλλά κι από τα γύρω ορεινά ρέματα που έρχονται από το Μπέλες και τα Κρούσια όρη.
Στα νερά της έχουν εντοπιστεί περί τα 18 είδη ψαριών, με κυριότερα το γριβάδι, το γουλιανό, την πλατίτσα και το περκί ενώ εδώ φωλιάζουν ή αναζητούν προσωρινό καταφύγιο 36 σπάνια είδη ορνιθοπανίδας, είδη που έχουν αναγνωριστεί ως παγκόσμια απειλούμενα.
Τα ψάρια της Δοϊράνης θεωρούνταν από τα πιο νόστιμα και καθαρά, με μεγάλη εμπορική αξία. Γι’ αυτό σύμφωνα με τους ντόπιους ψαράδες, ευθύνεται η μορφολογία του πυθμένα της λίμνης που είναι αμμώδης και όχι ελώδης, αλλά και η σχετικά μεγάλη περιεκτικότητα του νερού σε ιώδιο.

ΠΕΛΛΑ
Πέστροφα
  • Πέστροφα
    Πεστροφα

Η ελληνική πέστροφα είναι η άγρια πέστροφα, ζει στα ποτάμια και δεν καλλιεργείται. Η υψηλή διατροφική αξία γενικότερα των ψαριών όπως και της πέστροφας συμβάλλει θετικά στη διαμόρφωση μιας ισορροπημένης μεσογειακής διατροφής. Στην Π.Ε. Πέλλας υπάρχουν οι ιχθυοκαλλιέργειες πέστροφας που αποτελούν μια πηγή εισοδήματος για τους κατοίκους του Νησίου, της Άρνισσας, του Άγρα, των Βρυττών που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από τη λίμνη Βεγορίτιδα. Η άγρια πέστροφα μαγειρεύεται μοναδικά συνοδευόμενη από τα πιο αγνά υλικά και με το μεράκι των κατοίκων της περιοχής.
Από την άλλη, η καραβίδα του γλυκού νερού αποτελεί ξεχωριστό προϊόν για την περιοχή και, ιδιαίτερα, για την τοπική κοινότητα Νησίου του Δήμου Έδεσσας. Μάλιστα, κάθε χρόνο διοργανώνεται η Πανελλήνια Γιορτή Καραβίδας που προσελκύει χιλιάδες κόσμο.

Καρατζοβίτικη Πιπεριά
  • Καρατζοβίτικη Πιπεριά
    Καρατζοβιτικη Πιπερια

Η κόκκινη «καρατζοβίτικη» πιπεριά αποτελεί ιδιαίτερο προϊόν της τοπικής κοινότητας Γαρεφίου του Δήμου Αλμωπίας που πρωταγωνιστεί στην παραγωγή αυτού του τύπου μικρόκαρπης πιπεριάς από την οποία παράγεται το παραδοσιακό γλυκό καπνιστό πιπέρι. Μέχρι το 1980 υπήρχαν εργοστάσια παραγωγής πιπεριού που όμως με την εξέλιξη άλλων καλλιεργειών σταμάτησαν τη λειτουργία τους. Η κόκκινη πιπεριά όμως και το πιπέρι διατηρούν περίοπτη θέση στο παραδοσιακό τραπέζι της περιοχής της Αλμωπίας και όχι μόνο.

Τσομπλέκι
  • Τσομπλέκι
    Τσομπλεκι

Η λέξη «τσομπλέκι» έχει πολλές χρήσεις και έννοιες και, κυρίως, αναφέρεται σε πολλά διαφορετικά πράγματα που αναμειγνύονται μεταξύ τους δίνοντας ένα αποτέλεσμα. Όσον αφορά την ονομασία του φαγητού, αυτό είναι ένα παραδοσιακό πιάτο της Έδεσσας για το μαγείρεμα του οποίου χρησιμοποιούνται κρεατικά (συνήθως μοσχαρίσιο κοκκινιστό) και οπωροκηπευτικά όπως πατάτες, κολοκυθάκια και μελιτζάνες. Αποτελεί σήμα – κατατεθέν της πρωτεύουσας της Π.Ε. Πέλλας!

ΣΕΡΡΕΣ
Ακανές

Ένα θεϊκό μείγμα από ζάχαρη, νισεστέ, καβουρντισμένα αμύγδαλα και κατσικίσιο βούτυρο.
Είναι το παραδοσιακό γλύκισμα των Σερρών. Εμφανισιακά, μοιάζει πολύ με λουκούμι, αλλά έχει μία μοναδική και πολύ έντονη γεύση.
Ο μύθος που συνοδεύει το βουτυράτο αυτό λουκούμι λέει πως οι Τούρκοι διέταζαν τον Έλληνα που ανακάτευε το καυτό μείγμα να κάνει γρήγορα (ΑΚΑ) κι εκείνος κουρασμένος να απαντά (ΝΑΙ). Πιο αληθινή μοιάζει όμως η εξήγηση να προέρχεται το όνομα απ' τη λέξη ΧΑΚΑΝ που σημαίνει πρίγκιπας. Πράγματι, ο ακανές είναι γλυκό για πρίγκιπες, όπως ο Κωνσταντινοπολίτικος Χατζή Μπεκήρλοκμά με γέμιση το καϊμάκι, γι' αυτό και τον λέγαν οι Τούρκοι (Χ)ακανέ χαλβά. Πρέπει εδώ να πούμε πως, στα τούρκικα, η προσθήκη του Χ μπροστά από ένα όνομα, ήχος που μόλις ακούγεται, σαν άχνα, δηλώνει τρυφερότητα και πόθο, π.χ. (Χ)ανούμ.

Μπουγάτσα

Στις Σέρρες παραγγέλνεται συνήθως απλά σαν «μια με τυρί» ή «μια με κρέμα», μια και αποτελεί δημοφιλή πρόχειρη τροφή, και σερβίρεται κομμένη σε κομμάτια μεγέθους μπουκιάς (και, η γλυκιά, πασπαλισμένη με ζάχαρη άχνη ή/και κανέλλα). Εκτός από τις δύο αυτές δημοφιλείς γεύσεις, υπάρχει ακόμα μπουγάτσα με κιμά και με σπανάκι. Αν και οι κάτοικοι της νοτιότερης Ελλάδας μπερδεύουν συνήθως την μπουγάτσα με τυρί με την τυρόπιτα, πρόκειται για διαφορετική συνταγή μιας και διαφέρουν στο φύλλο που χρησιμοποιείται. Στην νότια Ελλάδα δεν συναντάται με την ποικιλία που υπάρχει στην βόρεια.

Βουβαλίσιο κρέας και γάλα
  • Βουβαλίσιο κρέας και γάλα
    Βουβαλισιο κρεας και γαλα

Το βουβαλίσιο κρέας είναι το κόκκινο κρέας με τα χαμηλότερα λιπαρά και την εξαιρετικά υψηλή διατροφική αξία, ενώ αποτελεί μια πεντανόστιμη θρεπτική τροφή. Σε μία πανέμορφη περιοχή, κοντά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, στο βορειοδυτικό άκρο του νομού Σερρών και στις όχθες της λίμνης Κερκίνης και του Στρυμώνα, δεκαπέντε εκτροφείς βουβαλιών μεγαλώνουν σε συνθήκες ελευθέρας βοσκής, περίπου 3.500 ζώα. Από αυτά παράγονται, εκτός του νωπού κρέατος, βουβαλίσιος καβουρμάς, κρέας καπνιστό, λουκάνικα, κεμπάπ, σαλάμι.
Επίσης, το βουβαλίσοο γάλα, σε σχέση με τα υπόλοιπα, έχει πολύ χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης και υψηλότερα ασβεστίου, έχει μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε σίδηρο και φώσφορο, βιταμίνη Α’ και πρωτεΐνες. Ακόμη, περιέχει περισσότερες βιταμίνες όπως θειαμίνη, ριβοφλαβίνη και Β12. Τα προϊόντα που προκύπτουν από το γάλα του βουβάλου είναι το γιαούρτι, διάφορα είδη τυριών και ιδιαίτερα μαλακά, παγωτό και συμπυκνωμένο γάλα.